Eğitimci Adem Bican, karne notlarına verilen aşırı duygusal tepkiler ile yarıyıl tatilinde kuralların tamamen kaldırılmasının, çocukların okul algısını, aileyle kurduğu güven bağını ve ikinci dönem motivasyonunu ciddi biçimde zedelediğini vurguladı.
2025-2026 eğitim öğretim yılının ilk yarısı, 16 Ocak Cuma günü sona ererken milyonlarca öğrenci karne alarak yarıyıl tatiline giriyor. Öğrenciler için dinlenme ve yenilenme süreci olarak görülmesi gereken bu dönem, yanlış ebeveyn tutumları nedeniyle birçok çocuk için stres ve uyum sorunlarına dönüşebiliyor. Eğitimci Adem Bican, karne günü verilen tepkiler ile tatil sürecinde uygulanan kuralların birbirinden kopuk yönetilmesinin, çocukların okula bakışını kalıcı olarak olumsuz etkilediğini söyledi.
“KARNE VE TATİL AYNI SÜRECİN PARÇASIDIR”
Milli Eğitim Bakanlığı takvimine göre okullar yarıyıl tatiline girerken değerlendirmelerde bulunan Bican, ebeveynlerin karne gününü tek başına ele almasının büyük bir hata olduğunu ifade etti. Karne günü yaşanan duygusal kopuşun, tatil sürecinde disiplin kopuşuna dönüştüğünü belirten Bican, bu durumun çocuklarda güven duygusunu sarstığını dile getirdi.
Bican’a göre, karnenin bir “ödül ya da ceza belgesi”, tatilin ise “kuralsızlık dönemi” olarak algılanması; çocukların hem kendilik algısını hem de okula olan aidiyet duygusunu zedeliyor.
“ÇOCUK KARNEYE DEĞİL, EBEVEYNİN YÜZÜNE BAKAR”
Karne gününün, çocuk için yalnızca notların açıklandığı bir gün olmadığını vurgulayan Bican, ebeveynin verdiği ilk tepkinin çocuk üzerinde derin bir iz bıraktığını söyledi.
Düşük not alan çocuğa kızmanın ya da yüksek not alan çocuğu aşırı biçimde yüceltmenin, ebeveynin kendi beklenti ve egosunu yansıttığını ifade eden Bican, şu değerlendirmede bulundu:
“Çocuk karneye değil, o an sizin yüzünüze bakar. Sizin ses tonunuz, yüz ifadeniz ve kullandığınız kelimeler, karne notlarından çok daha kalıcıdır. Karne günü çocuğunuza ‘yetersiz’ hissettirirseniz, tatil boyunca sizinle bağ kuramaz. Bu kopuş, ikinci döneme taşınır.”
“KARNE, KİŞİLİĞİN DEĞİL PERFORMANSIN FOTOĞRAFIDIR”
Karne notlarının çocuğun karakterini ya da zekâsını değil, yalnızca belli bir dönemdeki akademik performansını yansıttığını hatırlatan Bican, tatilin bu performansı yargılama zamanı olmadığını söyledi.
Bican, “Karne bir fotoğraftır; o anı gösterir ama çocuğun tamamını anlatmaz. Tatil ise bu fotoğraf üzerinden hesap sorma değil, çocuğun zihinsel ve duygusal olarak toparlanmasına alan açma zamanıdır” dedi.
“ESNEKLİK İLE SINIRSIZLIK KARIŞTIRILIYOR”
Karne günü bozulan dengenin, tatil rutinine de doğrudan yansıdığına dikkat çeken Bican, ebeveynlerin tatil sürecinde en sık yaptığı hatalardan birinin esneklik ile sınırsızlığı karıştırmak olduğunu vurguladı.
“Çocuk dinlensin” düşüncesiyle uyku saatlerinin tamamen kaydırıldığını, ekran sürelerinin kontrolsüz biçimde uzatıldığını ve ev içi kuralların askıya alındığını belirten Bican, bunun çocukların biyolojik ritmini bozduğunu ifade etti.
“EKRAN, TATİLDE OYALANMA ARACINA DÖNÜŞMEMELİ”
Özellikle dijital ekranların tatil boyunca sınırsız biçimde sunulmasının ciddi bir risk oluşturduğunu dile getiren Bican, ekranın çocuklar için bir dinlenme değil, pasifleşme aracı haline geldiğini söyledi.
“Misafir var”, “tatildeyiz” gibi gerekçelerle kuralların sürekli ihlal edilmesinin, çocukta sınır algısını zayıflattığını belirten Bican, bu durumun okul dönüşünü daha da zorlaştırdığını kaydetti.
“KURALSIZ TATİL, OKULA UYUMU GECİKTİRİR”
Bican, tatilin tamamen kuralsız geçirilmesinin, okul açıldığında çocuklarda isteksizlik, huzursuzluk ve uyum problemleri yarattığını belirterek şu uyarıyı yaptı:
“Tatil, kuralların bittiği değil; sadece esnetildiği bir zaman dilimidir. Kuralsız bir tatilin ardından çocuğun yeniden okul temposuna girmesi hem çocuk hem aile için yıpratıcı olur.”
OKULA DÖNÜŞ İÇİN “YUMUŞAK GEÇİŞ” ÖNERİSİ
Okulların 2 Şubat’ta yeniden açılacağını hatırlatan Bican, tatilin son günlerinin kritik olduğuna dikkat çekti. Uzmanlara göre, okul açılmadan önceki son üç günün (Cuma–Pazar) uyku, yemek ve ekran düzeninin yeniden okul saatlerine göre ayarlanması, uyum sürecini büyük ölçüde kolaylaştırıyor.
“TATİL, AİLE BAĞINI GÜÇLENDİRME FIRSATIDIR”
Bican, yarıyıl tatilinin yalnızca akademik bir ara olmadığını, aynı zamanda aile-çocuk ilişkisini güçlendirmek için önemli bir fırsat sunduğunu ifade etti.
Ebeveynlerin bu dönemde baskılayıcı ya da tamamen kontrolsüz bir tutum yerine; tutarlı, sakin ve güven veren bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini vurgulayan Bican, “Tatil doğru yönetilirse çocuk okula daha güçlü döner; yanlış yönetilirse ikinci döneme zaten yenik başlar” dedi.
